Loading ...

ไม่ต้อง “เล่นใหญ่” เบอร์นี้ก็ได้

พระวรธรรมเรื่อง / ภาพ

 

 

หลายปีก่อนเราเคยไปบรรยายให้นักศึกษาระดับปริญญาโทสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาแห่งหนึ่งฟัง ภายใต้หัวข้อเรื่อง “พุทธศาสนากับความหลากหลายทางเพศ”  เมื่อไปถึงห้องบรรยายอาจารย์ได้แนะนำให้รู้จักนักศึกษาท่านหนึ่งซึ่งเข้ามานั่งรอในห้องประชุมอยู่ก่อนแล้ว อาจารย์แนะนำนักศึกษาท่านนั้นให้รู้จักด้วยการแนะนำว่า

 

“นี่คือ “อ้อม” เธอเป็นหญิงข้ามเพศที่ผ่าตัดแปลงเพศแล้ว” (“อ้อม” เป็นนามสมมติ)

 

“โอ้วววว !” ...  ข้าพเจ้าอุทานในใจพร้อมกับรู้สึกตกใจทันทีที่มีการแนะนำตัวเช่นนี้เพราะปกติเวลาไปทำความรู้จักกับใครก็ไม่เคยมีการแนะนำตัวแบบเปิดเผยอวัยวะภายในแบบนี้มาก่อน

 

คือไม่คิดว่าอาจารย์จะแนะนำตัวนักศึกษาด้วยการบอกรายละเอียดที่เปิดเผยตัวตนพร้อมการผ่าตัดอวัยวะภายในแบบเสร็จสรรพเช่นนี้ . มันดูเป็นการแนะนำตัวที่ “เปิดเผยมากเกินไป” . ถ้าพูดภาษาวัยรุ่นก็คือ ไม่ต้องเล่นใหญ่เบอร์นี้ก็ได้ และผู้ที่เป็นฝ่ายถูกแนะนำตัวคงไม่ได้ต้องการให้ใครมารับทราบรายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องส่วนตัวของตนเองแบบโจ่งแจ้งเบอร์นั้น . ในขณะเดียวกันฝ่ายที่ได้รับการแนะนำให้รู้จักก็คงไม่ได้ต้องการอยากจะรู้เรื่องส่วนตัวของอีกฝ่ายไปเสียทุกรูขุมขนแบบนี้

 

ที่สำคัญไปกว่านั้นก็คือเราแทบไม่ทราบมาก่อนเลยว่าอ้อมเป็นหญิงข้ามเพศถ้าไม่มีการแนะนำตัวแบบเปิดเผยแบบนี้ อันนี้ถือเป็นการแนะนำตัวที่ไม่ควรเกิดขึ้นกับบุคคลข้ามเพศเมื่อเจอกันครั้งแรก เพราะมันจะทำให้ฝ่ายที่ถูกแนะนำตัว (คือตัวอ้อม) ขาดความมั่นใจในการปฏิสัมพันธ์กับบุคคลเบื้องหน้าไปในทันที และมันก็อาจทำให้ฝ่ายที่ได้รับการแนะนำให้รู้จัก (คือตัวผู้เขียน) ไม่ทันได้ตั้งตัวกับการแนะนำแบบนี้

 

หลังจากนั้นหลายวันผ่านไปเรามีโอกาสได้พบนักศึกษาท่านนั้นอีกครั้งจึงขออนุญาตสนทนากับเธอเกี่ยวกับเหตุการณ์ในวันนั้น . เธอบอกว่ารู้สึกไม่ดีกับการแนะนำตัวในวันนั้นเช่นกัน เธอแสดงความเห็นว่าอาจารย์ไม่จำเป็นต้องแนะนำตัวเธอด้วยการเปิดเผยว่าเธอผ่านการแปลงเพศมาแล้วกับบุคคลอื่นขนาดนั้นก็ได้ถึงแม้ว่าบุคคลที่อาจารย์แนะนำให้รู้จักจะเป็นบุคคลที่เชื่อได้ว่าคงไม่ตีตราหรือไม่มีอคติกับการแปลงเพศของใครอยู่แล้ว . เพราะนี่เป็น “เรื่องส่วนตัว” ของคน ๆ หนึ่งที่บุคคลอื่นไม่ควรก้าวล่วงเข้าไปช่วยเปิดเผยให้ต่อหน้าต่อตาแบบนั้น

 

ดังนั้น กรณีของ “อ้อม” อาจารย์ไม่จำเป็นต้องแนะนำใครต่อใครให้ทราบว่าเป็น “หญิงข้ามเพศ” ด้วยซ้ำไป . เพียงแค่แนะนำให้รู้จักชื่อเฉย ๆ ก็น่าจะเพียงพอแล้วว่าเป็นนิสิตปริญญาโทที่เข้ามารวมฟังการบรรยาย เท่านั้นก็น่าจะเพียงพอ

 

ต่อมาเราได้ไปเจอหนุ่มอีกคนหนึ่งสมมติชื่อ “ทอม” ทอมได้เล่าให้เราฟังว่าเขาเคยไปเข้าร่วมกิจกรรมเกี่ยวกับทักษะการพัฒนาภาวะผู้นำของทีมงานหนึ่ง . ในกิจกรรมนั้นผู้จัดกับทอมรู้จักกันดี โดยผู้จัดก็ทราบดีว่าทอมเป็นเกย์เพราะทอมเคยเปิดเผยเรื่องส่วนตัวที่ทอมเป็นเกย์ให้ผู้จัดท่านนี้รับทราบ

 

ระหว่างที่กิจกรรมดำเนินไป มีการแบ่งผู้เข้าร่วมกิจกรรมออกเป็นกลุ่มย่อยสามคน ทอมได้เข้ากลุ่มกับสุภาพบุรุษท่านหนึ่งและมีผู้จัดกิจกรรมร่วมอยู่ในกลุ่มย่อยนั้นด้วยรวมเป็นสามคน . เมื่อกิจกรรมกลุ่มย่อยดำเนินไปทั้งสามคนมีการแบ่งปันประสบการณ์ชีวิตกันจนเป็นที่เรียบร้อย . จู่ ๆ ผู้จัดกิจกรรมก็พูดกับสุภาพบุรุษซึ่งเป็นผู้เข้าร่วมอีกท่านในกลุ่มว่า “ทอมเขาเป็นเกย์”

 

วินาทีนั้นทอมรู้สึกตกใจและรู้สึกไม่ปลอดภัยที่ผู้จัดกิจกรรมชิงเปิดเผยตัวตนของเขาให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมอีกท่านรับรู้ถึงตัวตนภายในที่ทอมเป็น ซึ่งทอมก็ไม่อาจทราบได้ว่าผู้เข้าร่วมอีกท่านจะคิดอย่างไร แต่ประเด็นคงไม่ได้อยู่ที่อีกฝ่ายจะคิดอย่างไร . ประเด็นอยู่ที่ “ความรู้สึกปลอดภัย” ของทอมได้ถูกทำลายลงเรียบร้อยแล้ว เพราะถึงแม้ทอมจะเปิดเผยว่าตนเองเป็นเกย์กับหลาย ๆ คนได้แต่ไม่ได้แปลว่าทอมจะรู้สึกปกติดีเมื่อมีการเปิดตัวแบบกระทันหันต่อหน้าต่อตาโดยคนอื่นมาช่วยเปิดเผยให้แบบนี้ เพราะมันคือการถูกเปิดตัวแบบไม่ถูกกาละเทศะ

 

เรื่องนี้เป็นเรื่องของ “ความเป็นส่วนตัว” และ “ความรู้สึกปลอดภัย” ที่เกี่ยวข้องกับมารยาททางสังคมที่ทุกท่านควรตระหนักรู้เกี่ยวกับเรื่องการแนะนำตัว ถึงแม้เราจะทราบดีว่าบุคคลท่านนั้นเป็นเกย์ เป็นเลสเบี้ยน เป็นไบเซ็กช่วล เป็นหญิงข้ามเพศ เป็นชายข้ามเพศ เป็นกะเทย หรือแม้แต่เราจะทราบดีว่าเขาหรือเธอเคยผ่านการผ่าตัดแปลงเพศมาแล้ว สิ่งสำคัญในการแนะนำตัวพวกเขากับบุคคลอื่น ๆ คือเราไม่จำเป็นต้องแนะนำไปถึงอัตลักษณ์ทางเพศ หรือแนะนำไปถึงรายละเอียดส่วนตัวเกี่ยวกับอวัยวะเพศของเขาว่าผ่าตัดไปแล้ว . เฉาะมาแล้วหรือยังอะไรแบบนั้น

 

เพราะถ้าไปแนะนำแบบนั้นมันคือการคุกคามทางเพศอย่างหนึ่ง กล่าวคือ คนที่แนะนำอาจจะพูดด้วยความหวังดีว่าสังคมควรหันมาสนทนาพูดคุยประเด็นเรื่องเพศ . ดังนั้น เรื่องเพศควรถูกดึงขึ้นมาพูดให้เกิดความเข้าใจ . ควรเอามาเปิดเผยกันในที่สาธารณะ  แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ต้องดูด้วยว่าเรากำลังพูดถึงเรื่องเพศกันด้วยแง่มุมไหน . เป็นการเอาเรื่องส่วนตัวของคนอื่นมาพูดหรือเปล่า . เป็นการละลาบละล้วงเรื่องส่วนตัวของคนอื่นหรือไม่ . ถ้าเป็นเช่นนั้นมันจะกลายเป็นการละเมิดความเป็นส่วนตัวคนอื่นไป . หนำซ้ำจะกลายเป็นการคุกคามทางเพศเพราะเราไปพูดเรื่องส่วนตัวของคนอื่นโดยที่เขายังไม่ได้อนุญาตให้เราพูด

 

ถ้ายังนึกไม่ออกเราจะลองยกตัวอย่างให้พิจารณา เวลาเราแนะนำสุภาพบุรุษท่านหนึ่งให้คนอื่นรู้จัก เราไม่มีการแนะนำว่า “นี่คือเอกชัย เขาเป็นผู้ชายที่ขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศออกเรียบร้อยแล้ว”  . ฟังดูแล้วเป็นอย่างไรบ้างครับ ? มันฟังดูขัด ๆ ใช่ไหม ถึงแม้เราจะทราบดีว่าเอกชัยไปขลิบหนังหุ้มปลายมาเมื่อเดือนก่อนเพราะเอกชัยได้เล่าให้เราฟัง แต่เราก็ไม่แนะนำเอกชัยให้คนอื่นรู้ว่าเอกชัยไปทำอะไรกับจู๋ของตัวเองมาเพราะนั่นเป็นเรื่องส่วนตัวของเอกชัย

 

หรือถ้าเป็นสุภาพสตรีเราก็ไม่แนะนำว่า “นี่คือนงเยาว์ เธอเป็นผู้หญิงที่มีรอบเดือนกระปิดกระปอย” ถึงแม้เราจะทราบดีว่านงเยาว์มีรอบเดือนกระปิดกระปอยเพราะนงเยาว์เคยนำเรื่องนี้มาปรึกษาเรา แต่เวลาเราแนะนำนงเยาว์ให้คนอื่นรู้จักเราก็ไม่แนะนำว่านงเยาว์เป็นผู้หญิงที่มีรอบเดือนกระปิดกระปอยแบบนั้น. มันจะดูกลายเป็นการแนะนำตัวที่แปลกประหลาดขึ้นมาทันที

 

น่าจะเห็นภาพแล้วใช่ไหมครับว่าทุกคนต่างก็มี เรื่องส่วนตัว เป็นของตนเองที่ใคร ๆ ก็ไม่ควรก้าวล้ำเข้าไป มิเช่นนั้นจะกลายเป็นการคุกคามทางเพศโดยไม่รู้ตัว

 

สองตัวอย่างข้างต้นน่าจะทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่ามันเป็นเรื่องส่วนตัวของคนอื่นที่เราไม่จำเป็นต้องก้าวล้ำเข้าไปบอกกับคนอื่นเมื่อมีการแนะนำตัวเกิดขึ้น . เราไม่จำเป็นต้องแนะนำตัวคนอื่นแบบล้วงลึกเพราะมันไม่ใช่สาระสำคัญอะไรที่จะต้องไปเปิดเผยเรื่องส่วนตัวของคน ๆ หนึ่งจนหมดไส้หมดพุงแบบนั้น

 

การเป็นบุคคลหลากหลายทางเพศไม่ได้แปลว่าพวกเขาพร้อมจะเปิดเผยพูดคุยเรื่องเพศของตนตลอด 24 ชั่วโมงฉันใด . ชายหญิงทั่วไปก็มิได้ต้องการเปิดเผยเรื่องส่วนตัวที่เร้นลับให้สาธารณชนรับรู้จนหมดไส้หมดพุงฉันนั้น

 

การหยิบยกเรื่องนี้มาคุยกันน่าจะทำให้เราย้อนกลับมาระลึกกันมากขึ้นว่าการแนะนำคนให้รู้จักกันควรเป็นเรื่องที่เราอาจจะต้องทบทวนว่าเรื่องใดหยิบยกมาพูดได้ เรื่องใดไม่สมควรหยิบยกมาพูด . เพราะเรื่องแบบนี้บางทีก็ไม่มีใครมาบอกกับเราตรง ๆ ว่ามันเป็นเรื่องเสียมารยาท ... และที่สำคัญมันเป็นการคุกคามทางเพศอย่างหนึ่ง.